Jedna od najčešćih dilema koju imaju privrednici jeste da li osnivač, koji sa svojom firmom nije zasnovao radni odnos, treba da plaća socijalne doprinose.

Odgovor je: da, ukoliko obavlja rad u privrednom društvu (u radnom odnosu ili van radnog odnosa).

Šta se podrazumeva pod obavljanjem rada u smislu naše teme?

Osnivači privrednih društava, čiji je najčešći oblik društo ograničene odgovornosti (d.o.o.) mogu sa svojim društvom da zasnuju radni odnos (ugovorom o radu) kada kao zaposleni ostvaruju ista prava i obaveze kao i drugi zaposleni. Na zaradu koju primaju, društvo plaća porez i socijalne doprinose kao i za ostale radnike.

Postavlja se pitanje šta kada se osnivač ne zaposli u svom privrednom društvu, ali u njemu obavlja rad.

Prema Zakonu o socijalnim doprinosima („Sl. glasnik RS“, br. 84/2004, 61/2005, 62/2006, 5/2009, 52/2011, 101/2011, 7/2012 – usklađeni din. izn., 8/2013 – usklađeni din. izn., 47/2013, 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 – dr. zakon, 5/2015 – usklađeni din. izn., 112/2015, 5/2016 – usklađeni din. izn. i 7/2017 – usklađeni din. izn.), član 6. stav 1. tačka 15. obveznik socijalnih doprinosa je osnivač odnosno član privrednog društva u kome obavlja rad, iako nije u radnom odnosu sa svojim privrednim društvom. Zakon propisuje da se pod radom, pored radnog odnosa, podrazumeva i predstavljanje i zastupanje privrednog društva na osnovu upisa u registar nadležne organizacije, kao i obavljanje poslovodstvenih ovlašćenja i poslova upravljanja u skladu sa zakonom kojim se uređuje položaj privrednih društava;

Zabunu u ovu oblast uneli su oprečni stavovi odnosno tumačenja Fonda za PIO sa jedne i Ministarstva finansija i Ministarstva rada sa druge strane.

Fond je zauzeo pravni stav da su obveznici doprinosa svi osnivači, odnosno da svaki osnivač samim upisom u registar Agencije za privredne registre kao član društva (vlasnik kapitala) postaje obaveznik doprinosa, ako istovremeno nije u radnom odnosu kod drugog poslodavca, bez obzira na to što nije upisan kao zastupnik u odgovarajućem registru.

Ministarstvo rada je u svom mišljenju br. 414-00- 00006/2008-04 iz 2008. godine zauzelo stav da osnivač odnosno član društva koji u njemu ne obavlja rad u smislu predstavljanja, zastupanja, rukovođenja i sličnih aktivnosti, nije osiguranik socijalnih doprinosa. Ovde se podrazumeva da član ne prima nikakvu nadoknadu za rad od društva, kao i da postoje druga lica, koja obavljaju rad iz radnog odnosa ili van njega, a koja obavljaju sve navedene funkcije u društvu.

Ministarstvo finansija, u skladu sa članom 6. Zakona o socijalnim doprinosima, koji smo prethodno naveli u tekstu, vezivalo je obavezu plaćanja doprinosa za osnivače za činjenicu da li osnivač u svom privrednom društvu obavlja rad, u smislu:

  • Predstavljanje i zastupanje privrednog društva na osnovu upisa u nadležni registar,
  • Poslovodstvenih ovlašćenja i poslova upravljanja,
  • Poslova po osnovu ugovora za koje ostvaruje ugovorenu naknadu, kada osnivač nije osiguran po drugom osnovu.

Osnivači koji obavljaju rad u smislu predstavljanja i zastupanja privrednog društva kao zastupnici upisani u registar Agencije za privredne registre (na primer direktori društava) shodno stavovima Ministarstva finansija, obveznici su doprinosa za obavezno socijalno osiguranje.

Osnivači koji ne obavljaju rad (u radnom odnosu i van radnog odnosa u smislu predstavljanja i zastupanja društva, poslova upravljanja, poslova po osnovu ugovora za koje ostvaruju naknadu) prema tome, nisu obveznici doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, odnosno, privredno društvo nije dužno da za osnivača u ovom slučaju obračuna i plati doprinose za obavezno socijalno osiguranje. Za ovaj slučaj, Ministarstvo finansija navodi u svojim mišljenjima i uslov da u privrednom društvu postoji lice koje je u radnom odnosu ili se bavi poslovima zastupanja privrednog društva odnosno ovlašćeno je za poslovođenje.

Ovaj pravni stav koji je iznet u mišljenjima Ministarstva, zauzeo je i Ustavni sud u Odluci Už-3917/2014 od 29.09.2017. godine, čiji tekst u celosti možete pročitati ovde.

Presudom se stavlja tačka na različita tumačenja različitih organa koji su imali stav da je svaki osnivač privrednog društva obveznik doprinosa za obavezno socijalno osiguranje bez obzira na to da li obavlja rad u privrednom društvu ili ne.

Prema tome, prilikom odlučivanja da li privredno društvo treba da obračuna i plati doprinose za osnivača koji nije zasnovao radni odnos, treba pre svega sagledati da li osnivač obavlja rad u svom privrednom društvu ili ne, odnosno da li je neko od članova istovremeno i lice ovlašćeno za zastupanje, registrovano kao takvo u APR-u.

Na primer, privredno društvo je dužno da obračuna i plati socijalne doprinose za osnivača koji je upisan u registar APR-a kao zakonski zastupnik, a nije zasnovao radni odnos u svom društvu niti obavlja poslove po ugovoru za koji ostvaruje ugovorenu naknadu.

Sa druge strane, za osnivača koji uopšte ne obavlja rad u svom društvu (nije registrovan za zastupanje, nema poslovodstvena ovlašćenja niti prima naknadu za rad po osnovu ugovora) društvo nije dužno da obračuna i plati doprinose. Podrazumeva se da je u privrednom društvu druga osoba registrovana za zastupanje i ovlašćena za upravljanje.

Kako se obračunava obaveza za doprinose za osnivače?

Osnivači koji obavljaju rad van radnog odnosa obaveznici su plaćanja socijalnih doprinosa na minimalnu osnovicu socijalnih doprinosa, a bez isplate naknade za obavljani rad. Dakle, osnivač radi van radnog odnosa, za ovaj rad ne prima naknadu. S obzirom da nema naknade, ne postoji ni obaveza plaćanja poreza, ali postoji obaveza plaćanja socijalnih doprinosa.

Socijalni doprinosi plaćaju se po zbirnim stopama:

  • doprinos za penziono i invalidsko osiguranje – 26%
  • doprinos za zdravstveno osiguranje – 10,3%
  • doprinos za osiguranje u slučaju nezaposlenosti – 1,5%

Osnovicu čini najniža mesečna osnovica socijalnih doprinosa koja se periodično menja i objavljuje u Službenom glasniku. U trenutku pisanja ovog teksta, ona iznosi 23.446 dinara, pa obračunati socijalni doprinosi iznose 8.862,58 dinara, a od čega samo PIO doprinos iznosi 6.095,96 dinara.

Doprinose za osnivača plaća firma – privredno društvo. Doprinosi se isplaćuju do 15. u tekućem mesecu za prethodni mesec, a o obračunatim i plaćenim doprinosima elektronski se podnosi poreska prijava PP OD O, i to od 1. do 15. dana narednog meseca. O podnošenju prijave elektronski pročitajte ovde.

Ukoliko je osnivač koji je obveznik ovih doprinosa već osiguran po nekom drugom osnovu – na primer zaposlen je kod drugog poslodavca ili je korisnik starosne penzije, onda će plaćati samo doprinos za PIO (penzijsko i invalidsko osiguranje), dok doprinos za zdravstveno osiguranje i osiguranje od slučaja nezaposlenosti ne plaća.

Naime, socijalni doprinosi plaćaju se samo po jednom osnovu, izuzev doprinosa za PIO, koji se plaća po svakom osnovu po kojem je neko obveznik. Dakle, ako je osnivač ujedno i zaposlen u drugoj firmi, u kojoj prima platu i koja mu izmiruje obaveze za porez i doprinose, po osnovu rada u svom privrednom društvu plaćaće samo PIO doprinos. Ukoliko je osnivač nezaposlen, i nije osiguran po drugom osnovu, plaćaće sva tri socijalna doprinosa.

Poslednja izmena dana 27. septembra 2017. u 22:22


Marija Đorđić

Rođena je 1984. godine u Beogradu. Završila je X gimnaziju. Na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu diplomirala je 2008. godine na smeru međunarodna ekonomija. Nakon nekoliko godina rada u spoljnotrgovinskom i IT sektoru, osniva Experta d.o.o, knjigovodstvenu agenciju koja uspešno…… Saznaj više »