Prema Zakonu o penzijskom i invalidskom osiguranju, osiguranicima samostalne delatnosti smatraju se i osnivači privrednih društava koji u njima rade, bez obzira da li su sa društvom zasnovali radni odnos ili ne.

Radom u društvu smatra se i obavljanje poslova zastupanja i rukovođenja, što član društva obavlja bez zasnivanja radnog odnosa (dakle, bez ugovora o radu). Ovi poslovi obavljaju se na osnovu same činjenice da je lice osnivač odnosno član privrednog društva i upisa u registar APR-a.

Strani državljani – osnivači koji rade u svom privrednom društvu “dele sudbinu” domaćih osnivača po ovom pitanju.

Dakle, strani državljanin koji je osnivač privrednog društva u Republici Srbiji i u njemu obavlja rad van radnog odnosa u smislu zastupanja i rukovođenja, obveznik je plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje. Obračun i plaćanje za svog osnivača vrši privredno društvo.

Strani državljani kao osnivači i zastupnici u određenom slučaju su oslobođeni obaveze plaćanja doprinosa.

Za oslobođenje je potrebno ispuniti tri uslova:

  • Stranac treba da bude u radnom odnosu u svojoj zemlji (stranoj zemlji) o čemu poseduje dolaz, i
  • Sa stranom zemljom čije je lice državljanin Republika Srbija treba da ima potpisan međudržavni sporazum o socijalnom osiguranju, i
  • Predmetni sporazum treba da predviđa oslobođenje od plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za vremenski period u kojem je stranac socijalno osiguran po osnovu zaposlenja u svojoj zemlji.

Strani državljanin koji je zaposlen u stranoj zemlji sa kojom Republika Srbija ima potpisan međudržavni ugovor o socijalnom osiguranju, nije dužan da plaća socijalne doprinose u Republici Srbiji ukoliko je ovakvo oslobođenje predviđeno ovim međunarodnim sporazumom.

Ovo oslobođenje ne može se primeniti ukoliko je osnivač u svojoj zemlji osniguran po osnovu penzije, preduzetništva ili je recimo “honorarac” (freelaner).

U većini sporazuma koje je Republika Srbija zaključila sa drugim državama predviđene su odredbe iz kojih proističe da lice koje je rezident jedne zemlje (u našem slučaju strane zemlje) nije dužan da plaća doprinose za obavezno socijalno osiguranje u drugoj zemlji (Republici Srbiji) tokom vremenskog perioda kada je u svojoj zemlji obavezno osiguran po osnovu rada (u radnom osnosu).

Sporazume koje je Republika Srbija potpisala u oblasti socijalnog osiguranja sa drugim državama možete pronači na sajtu Zavoda za socijalno osiguranje.

Prema tome, treba proveriti da li sa zemljom rezidentnosti osnivača Republika Srbija ima potpisan međudržavni ugovor i šta ovaj ugovor predviđa, a sve pod uslovom da je stranac u radnom odnosu u svojoj zemlji.

Na primer, ukoliko je osnivač privrednog društva u Srbiji nemački državljanin, i ukoliko je on u Nemačkoj zaposlen te mu njegov poslodavac u Nemačkoj plaća po osnovu zaposlenja socijalne doprinose, u tom slučaju, domaće privredno društvo nije dužno da za ovog osnivača plaća socijalne doprinose (u Republici Srbiji), s obzirom na to da Republika Srbija i Nemačka imaju potpisan međudržavni sporazum o socijalnom osiguranju koji predviđa da se u istom vremenskom periodu ne priznaje staž osiguranja u obe zemlje, iz čega proizilazi da jedno lice nije dužno da plaća socijalno osiguranje u obe zemlje u istom vremenskom periodu. Kao dokaz, stranac treba da podnese potvrdu o socijalnom osiguranju.

Ovaj stav potvrdilo je Ministarstvo za rad i socijalnu politiku u Mišljenju br. 011-0000964/2010-07 koje je izdalo 02.02.2011. U zaključku ovog mišljenja koje se odnosi na crnogorskog državljanina koji je u Srbiji osnovao privredno društvo, a zaposlen je u Crnoj Gori, gde ostvaruje pravo na obavezno socijalno osiguranje, navodi se:

“…da lice koje obavlja samostalnu delatnost u Republici Srbiji, a istovremeno je obavezno socijalno osigurano po osnovu zaposlenja na penzijsko i invalidsko osiguranje u nekoj od država sa kojom postoji zaključen sporazum o socijalnom osiguranju  i za to podnese odgovarajuće dokaze, nije obavezno osigurano u Republici Srbiji, odnosno nema svojstvo osiguranika prema propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju, pa prema tome nema ni obavezu plaćanja doprinosa za isto.”

U većini do sada zaključenih sporazuma, pitanje izbegavanja dvostrukog plaćanja doprinosa uređeno je na isti način. To su sporazumi sa državama: BiH, Makedonija, Hrvatska, Slovenija, Bugarska, Slovačka, Nemačka, Austrija, Francuska, Italija, Švajcarska, Holandija, Švedska i Belgija.

Pravo na “oslobođenje” od plaćanja socijalnih doprinosa uslovljeno je podnošenjem dokaza potvrde o obaveznom osiguranju nadležnog organa druge države ugovornice.

U slučaju kada ne postoji međudržavni ugovor o socijalnom osiguranju zaključen između Republike Srbije i druge države u kojoj se strancu uplaćuju doprinosi, primenjuju se odredbe propisa o socijalnom osiguranju Republike Srbije. Tako da i strana lica koju ispunjavaju uslove da budu socijalni osiguranici imaju obavezu da izmiruju socijalne doprinose na osnovu rada u privrednom društvu (u okviru radnog odnosa ili van njega).

Poslednja izmena dana 14. februara 2017. u 17:43


Marija Đorđić

Rođena je 1984. godine u Beogradu. Završila je X gimnaziju. Na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu diplomirala je 2008. godine na smeru međunarodna ekonomija. Nakon nekoliko godina rada u spoljnotrgovinskom i IT sektoru, osniva Experta d.o.o, knjigovodstvenu agenciju koja uspešno…… Saznaj više »