Do sada smo govorili o računovodstvenom/knjigovodstvenom aspektu ispravke i otpisa potraživanja. On polazi od zahteva da imovina u bilansu ne bude precenjena. Dakle, ukoliko postoji potraživanje koje nije verovatno da će vam doneti novac u budućnosti, računovodstveni standard zahteva da ga umanjite i prikažete realne ekonomske koristi koje očekujete da ćete primiti u budućnosti.

Međutim, država ima drugi motiv – naplatu poreza. Naime, ispravkom potraživanja i njegovim otpisom beleže se troškovi u bilansu firme. Kao što znamo, troškovi utiču na smanjenje finansijskog rezultata a samim tim i poreza na dobit. Zbog toga, država ima interes da kontroliše koje troškove firma koristi za umanjenje poreske osnovice poreza na dobit.

To čini tako što propisuje vrste troškova i stepen u kojem se oni priznaju prilikom obračuna poreza na dobit. Jedni od njih su i troškovi obezvređenja potraživanja i otpisa potraživanja.

Naime, prema Zakonu o porezu na dobit pravnih lica, različito se priznaju troškovi po osnovu indirektno otpisanog potraživanja (ispravka potraživanja preko konta 209) i troškovi direktnog otpisa (koji se knjiži u troškove bez korišćenja konta 209, i kojim se briše potraživanje sa konta 204).

Na teret rashoda priznaje se ispravka vrednosti pojedinačnih potraživanja, ako je od roka za njihovu naplatu, odnosno realizaciju prošlo najmanje 60 dana.

Dakle, troškovi koji su knjiženji na kontu 584 po osnovu ispravke potraživanja kojima je od isteka valute (roka plaćanja) prošlo 60 i više dana, priznaju se u poreskom bilansu, tj ne vrše se korekcije na poljima poreskog bilansa.

Na teret rashoda priznaje se otpis vrednosti pojedinačnih potraživanja pod uslovom:

  1. da se nesumnjivo dokaže da su ta potraživanja prethodno bila uključena u prihode obveznika;
  2. da su ta potraživanja u knjigama poreskog obveznika otpisana kao nenaplativa;
  3. da poreski obveznik pruži dokaze
    • da su potraživanja utužena,
    • da je pokrenut izvršni postupak radi naplate potraživanja, ili
    • da su potraživanja prijavljena u likvidacionom ili stečajnom postupku nad dužnikom.

Ova tri uslova su kumulativna (1-3). Treći uslov je ispunjen ako je tačna jedna od tri činjenice pod a. b. ili c.

Na teret rashoda priznaje se otpis vrednosti pojedinačnih potraživanja, pod uslovom da su ta potraživanja obuhvaćena finansijskim restrukturiranjem, sprovedenim na način propisan zakonom koji uređuje sporazumno finansijsko restrukturiranje privrednih društava.

Sva otpisana, ispravljena i druga potraživanja koja su priznata kao rashod, a koja se kasnije naplate ili za koja poverilac povuče tužbu, predlog za izvršenje, odnosno prijavu potraživanja, u momentu naplate ili povlačenja tužbe, predloga za izvršenje, odnosno prijave potraživanja, ulaze u prihode poreskog obveznika.

Sva otpisana, ispravljena i druga potraživanja koja nisu priznata kao rashod, a koja se kasnije naplate, u momentu naplate ne ulaze u prihode poreskog obveznika.

Na ovaj način, poreskim propisima uređeno je kada se trošak iz računovodstvenog bilansa priznaje i prilikom izrade poreskog bilansa, dokumenta u kojem se utvrđuje oporeziva dobit.

Šta je poreski bilans i kako se unose korekcije po osnovu ispravke i otpisa potraživanja?

Poreski bilans je obrazac propisane sadržine koji možemo posmatrati kao tabelu u kojoj se  dobit (ili gubitak) utvrđen u računovodstvu (u bilansu uspeha) koriguje za iznose troškova i prihoda koji se ne priznaju u poreske svrhe. Iznosi korekcija upisuju se u tabelu poreskog bilansa, dodaju odnosno oduzimaju od dobiti utvrđene u računovodstvu da bi se na dnu tabele došlo do iznosa oporezive dobiti.

Dakle, vrednost pojedinačno ispravljenih potraživanja za koja je od isteka roka za naplatu prošlo više od 60 dana i direktno otpisana potraživanja koja ispunjavaju uslove za priznavanje u poreske svrhe (dužnik je utužen ili likvidiran) ne unose se u poreski bilans na poljima predviđenim za korekciju.

Međutim, ukoliko je firma ispravila ili otpisala neko potraživanje koje ne ispunjava uslove iz člana 16. Zakona o porezu na dobit pravnih lica, ove iznose unosi u odgovarajuća polja poreskog bilansa:

polje 38 poreskog bilansa za pravna lica, odnosno

polje 34 poreskog bilansa za preduzetnike.

Efekat ovog unosa ogleda se u povećanju poreske osnovice za iznos troškova koji se ne priznaju. Praktično, firma će platiti porez na dobit kao da troškovi (nepriznati) ispravke i otpisa nisu ni knjiženji (isključuje se efekat troškova ispravke i otpisa na oporezivu dobit).

Poslednja izmena dana 17. januara 2016. u 17:58


Marija Đorđić

Rođena je 1984. godine u Beogradu. Završila je X gimnaziju. Na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu diplomirala je 2008. godine na smeru međunarodna ekonomija. Nakon nekoliko godina rada u spoljnotrgovinskom i IT sektoru, osniva Experta d.o.o, knjigovodstvenu agenciju koja uspešno…… Saznaj više »