Često se u praksi dešava da privrednici ne razlikuju upisan od uplaćenog kapitala, ni obaveze koje iz toga proizilaze. Takođe, većina onih koji započinje biznis, često odlaže osnivanje društva sa ograničenom odgovornošću zato što nisu upućeni da minimalni osnivački kapital iznosi 100 dinara (slovima: sto dinara) kao i da osnovni kapital ne moraju da uplate prilikom osnivanja firme.

Šta je osnovni kapital?

Osnovni (registrovani) kapital je novčana vrednost upisanih uloga članova društva u društvo. Ulozi u društvo mogu da budu novčani i nenovčani, izražavaju se u dinarima, s tim što nenovčani ulozi mogu biti u stvarima i pravima čija se procena vrednosti obavezno vrši i tako dobijena izražava se u dinarima. Novčani ulozi se uplaćuju, a nenovčani unose. Vrednost nenovčanog uloga može biti utvrđena veštačenjem od strane ovlašćenog sudskog veštaka (procenitelja) ili sporazumom osnivača. Upisani kapital se u nekim zemljama naziva „deklarisani“ kapital. Vrednost ovog kapitala po Zakonu o privrednim društvima za d.o.o. ne sme biti vrednosti ispod 100 dinara.

Šta je to upisan a šta uplaćen (unet) kapital?

Prilikom osnivanja društva osnovni kapital se upisuje, a rok u kojem se moraju uplatiti novčani, tj. uneti nenovčani ulozi, određen je osnivačkim aktom. Ovaj rok, po zakonu, ne može biti duži od 5 godina od dana donošenja osnivačkog akta. Shodno tome, deo upisanog  kapitala se može uplatiti odmah, a za ostatak takođe važi rok ne duži od 5 godina. Za to vreme, osnivač (član, odnosno lice  koje je osnivačkim aktom ili na drugi način preuzelo obavezu da uplati odnosno unese u društvo određeni ulog) koji nije uplatio (uneo) svoj deo upisanog kapitala, odgovara društvu za izvršenje te obaveze celokupnom svojom imovinom sve dok je u potpunosti ne izmiri, i u obavezi je da naknadi štetu društvu koja mu je prouzrokovana propuštanjem ili kašnjenjem izvršenja te obaveze. Ukoliko je član uplatio deo upisanog kapitala, njegova odgovornost i dalje postoji ali samo za neuplaćeni (neuneti) deo, koliko god taj deo da iznosi.  Po osnovu uloga, odnosno srazmerno ulozima, stiču se udeli u društvu, pa ukoliko na primer imamo dva osnivača sa upisanim kapitalom izraženim kroz proporciju 70:30, oni stiču udele u društvu u srazmeri sa tim. Udeli sa sobom nose određena prava, a jedno od najvažnijih je pravo glasa. Činjenica da svoj deo upisanog kapitala član društva još nije uplatio ili je uplatio samo deo, ne lišava ga glasova koje po osnovu udela ima, odnosno ne smanjuje mu broj glasova koje ima, sve dok je u okviru zakonskog roka od 5 godina da uplati svoj deo. Dakle, za to vreme, on ima pravo na svoje glasove bez obzira da li je upisani iznos i uplaćen (unet).

Da li je moguće zameniti obavezu uplate (unosa) uloga?

Jednoglasnom odlukom članova društva, odnosno skupštine, može se obaveza uplate (unosa) uloga određenog člana uz njegovu saglasnost zameniti drugom obavezom i to na sledeći način:

  1. obaveza uplate novčanog uloga u društvo može se zameniti obavezom unosa nenovčanog uloga iste vrednosti, osim u slučaju javne ponude akcija;
  2. obaveza unosa nenovčanog uloga u društvo može se zameniti obavezom uplate novčanog uloga iste vrednosti i
  3. obaveza unosa jednog nenovčanog uloga u društvo može se zameniti obavezom unosa drugog nenovčanog uloga iste vrednosti (na primer: umesto jedne stvari, unosi se druga stvar iste vrednosti).

Koje su posledice neuplate, odnosno neunošenja uloga?

U slučaju da član društva propusti da izvrši svoju obavezu uplate (unosa) određenog uloga, društvo može da ga pozove pisanim putem da tu obavezu izvrši u naknadnom roku koji ne može biti kraći od 30 dana od dana slanja tog poziva. (Izuzetno, javno akcionarsko društvo je dužno da uputi taj poziv u roku od 90 dana od dana isteka roka za izvršenje obaveze, ako kraći rok nije određen osnivačkim aktom, odnosno statutom.) Ako više članova društva nije izvršilo svoju obavezu uplate (unosa) određenog uloga u društvo, istovremeno im se dostavlja poziv kojim se određuje isti rok za izvršenje obaveze. U tom pozivu, društvo je u obavezi da upozori člana da će u slučaju da propusti da svoju obavezu izvrši i u tom naknadnom roku biti isključen iz društva.

Takođe, član društva koji je istupio iz društva ostaje u obavezi da uplati (unese) upisani ulog i izvrši dodatne uplate na koje je bio obavezan, ako je to neophodno za namirenje poverilaca društva.

Poslednja izmena dana 9. septembra 2015. u 18:05


Selena Marković

Selena Marković je rođena u Beogradu 1988. godine. Završila je gimnaziju “Hiljadu trista kaplara” u Ljigu i Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu. U privrednom društvu Ptiček d.o.o. Beograd radi od početka 2015. godine. Angažovana je na izradi svih ugovora u…… Saznaj više »

Žarko Ptiček

Žarko Ptiček je rođen u Beogradu 1977. godine. Završio Prvu beogradsku gimnaziju i Pravni fakultet Univerziteta Union, član je Statutarne komisije RNIDS. Od 2000. do 2003. godine na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu bio administrator studentske računarske mreže sa zadacima…… Saznaj više »