Kao firma pružate određene usluge ili možda proizvodite ili prodajete nešto. Dobro je da odaberete znak koji će označiti Vaš proizvod ili uslugu i izdvojiti je od ostalih proizvoda i usluga na tržištu, tako što ćete znak da registrujete – kao žig. Ako se pitate zašto biste to radili, odgovor je sledeći: žig Vam pruža zakonom, i to Zakonom o žigovima („Sl. glasnik RS“, br. 104/2009 i 10/2013), zagarantovana prava koja štite Vaš proizvod odnosno uslugu, a koja prava su ostvariva samo ako je žig prethodno registrovan.

Šta je žig?

Žig je pravo kojim se štiti znak koji u prometu služi za razlikovanje robe, odnosno usluga jednog fizičkog ili pravnog lica od iste ili slične robe, odnosno usluga drugog fizičkog ili pravnog lica.

Žig može biti:

  1. Individualni – njegovom pojmu odgovara gore navedena definicija.
  2. Kolektivni – žig pravnog lica koje predstavlja određeni oblik udruživanja proizvođača, odnosno davalaca usluga, koji imaju pravo da koriste subjekti koji su članovi tog udruženja.
  3. Žig garancije – žig koji koristi više privrednih društava pod nadzorom nosioca žiga, a koji služi kao garancija kvaliteta, geografskog porekla, načina proizvodnje ili drugih zajedničkih obeležja robe ili usluga tih privrednih društava.

Šta se može zaštititi žigom, a šta ne?

Može:

Žigom se štiti znak koji se može grafički predstaviti, a može se sastojati od reči, slogana, slova, brojeva, slika, crteža, rasporeda boja, trodimenzionalnih oblika, kombinacija tih znakova i slično. Uslov je da je znak podoban za razlikovanje u prometu robe, odnosno usluga jednog fizičkog ili pravnog lica od robe, odnosno usluga drugog fizičkog ili pravnog lica.

Ne može:

Žigom se ne može zaštititi znak koji ne ispunjava gore navedene uslove, odnosno znak koji:

  • je protivan javnom poretku ili prihvaćenim moralnim principima,
  • po svom ukupnom izgledu nije podoban za razlikovanje robe, odnosno usluga u prometu,
  • je u svakodnevnom govoru ili u dobrim trgovinskim običajima postao uobičajen za označavanje određene vrste robe, odnosno usluga,
  • svojim izgledom ili sadržajem može da dovede u zabludu učesnike u prometu u pogledu npr. vrste, kvaliteta ili geografskog porekla robe ili drugih svojstava robe, odnosno usluga,
  • je istovetan ranije zaštićenom znaku za istu vrstu robe, odnosno usluga,
  • bez obzira na robu, odnosno usluge na koje se odnosi, predstavlja reprodukciju, imitaciju, prevod ili transliteraciju zaštićenog znaka drugog lica ili njegovog bitnog dela, a koji je kod učesnika u prometu u Republici Srbiji nesumnjivo poznat kao znak visoke reputacije: čuveni žig. Uslov za to je da bi se korišćenjem takvog znaka nelojalno izvlačila korist iz stečene reputacije čuvenog žiga ili bi se štetilo njegovom distinktivnom karakteru, odnosno reputaciji.
    – svojim izgledom ili sadržajem povređuje autorska prava ili druga prava industrijske svojine;
  • sadrži državni ili drugi javni grb, zastavu ili simbol, naziv ili skraćenicu naziva neke zemlje ili međunarodne organizacije, kao i njihovo podražavanje, osim po odobrenju nadležnog organa odnosne zemlje ili organizacije;
  • predstavlja ili podražava nacionalni ili religijski simbol.

Pokretanje postupka za priznanje žiga

Postupak za priznanje žiga ima nekoliko etapa, a pokreće se prijavom za priznanje žiga, koja mora da sadrži sledeće elemente:

  • zahtev za priznanje žiga (podatke o podnosiocu prijave, naznačenje da li je u pitanju individualni, kolektivni ili žig garancije, izgled znaka, naznačenje klasa u koje je svrstana roba, odnosno usluge, potpis i pečat podnosioca prijave);
  • znak koji se želi zaštititi žigom;
  • spisak robe, odnosno usluga na koje se znak odnosi.

Prijava sadrži zahtev za priznanje samo jednog žiga koji se odnosi na jednu ili više vrsta robe, odnosno usluga.

Prijava za priznanje kolektivnog žiga i žiga garancije

Pored gore navedenih elemenata prijave, za priznanje kolektivnog žiga potrebno je uz prijavu priložiti još i opšti akt o kolektivnom žigu, a uz prijavu za priznanje žiga garancije opšti akt o žigu garancije, koji sadrže podatke o podnosiocu prijave, o izgledu znaka i robi odnosno uslugama na koje se znak odnosi, o tome ko ima pravo na korišćenje kolektivnog žiga i pod kojim uslovima, odredbe o pravima i obavezama korisnika kolektivnog žiga u slučaju povrede žiga i odredbe o merama i posledicama u slučaju nepridržavanja odredaba opšteg akta, odredbe o zajedničkim karakteristikama robe, odnosno usluga koje se garantuju žigom garancije i odredbe o nadzoru korišćenja žiga garancije od strane njegovog nosioca prava.

Datum podnošenja prijave

Za priznanje datuma podnošenja prijave potrebno je da prijava podneta nadležnom organu na taj datum sadrži sledeće delove:

  • naznačenje da se traži priznanje žiga;
  • ime i prezime, odnosno poslovno ime i adresu podnosioca prijave;
  • znak koji se želi zaštititi i
  • spisak roba, odnosno usluga na koje se znak odnosi.

Na prijavu podnetu nadležnom organu, a koja sadrži sve potrebne delove, upisuje se broj prijave, dan i čas njenog prijema u nadležnom organu, i o tome se podnosiocu prijave izdaje potvrda.

Važnost datuma prijave dolazi do izražaja u slučaju da prijava ima nedostatke, odnosno prijava ne sadrži sve potrebne delove. Naime, nadležni organ će u tom slučaju podnosiocu prijave dati rok od 30 dana da otkloni nedostatke. Ukoliko podnosilac prijave u propisanom roku otkloni nedostatke, nadležni organ zaključkom priznaje kao datum podnošenja prijave onaj datum kad je podnosilac prijave dostavio podnesak kojim otklanja uočene nedostatke. Prijava kojoj je priznat datum podnošenja upisuje se u Registar prijava. Ukoliko podnosilac prijave ne otkloni nedostatke u propisanom roku, nadležni organ zaključkom odbacuje prijavu.

Pravo prvenstva

Podnosilac prijave ima pravo prvenstva od datuma podnošenja prijave, u odnosu na sva druga lica koja su za isti ili sličan znak kojim se obeležava ista ili slična roba, odnosno usluge, kasnije podnela prijavu.

Prijave se ispituju po redosledu određenom datumom njihovog podnošenja.

Izuzetno, po hitnom postupku, prijava se može rešavati:

  • u slučaju sudskog spora ili pokrenutog inspekcijskog nadzora ili carinskog postupka, na zahtev suda ili nadležnog organa tržišne inspekcije, odnosno carinskog organa;
  • ako je podnet zahtev za međunarodno registrovanje žiga, a ukoliko se na njega primenjuje Madridski aranžman;
  • ako je saglasno drugim propisima neophodno izvršiti hitnu registraciju.

Razdvajanje prijave

Prijava za priznanje žiga u kojoj je navedeno više vrsta roba, odnosno usluga, može se po zahtevu podnosioca prijave, a do upisa žiga u Registar žigova, razdvojiti na dve ili više prijava tako što će se razdvojiti spisak robe, odnosno usluga.

O razdvajanju prijave donosi se posebno rešenje u kome se naznačava: broj prvobitne prijave, broj odnosno brojevi novih prijava, znak iz prvobitne prijave, kao i roba, odnosno usluge koje ostaju u prvobitnoj prijavi i roba, odnosno usluge koje su u izdvojenoj ili izdvojenim prijavama koje se upisuju u Registar prijava.

Ispitivanje uslova za priznanje žiga

Ukoliko je prijava uredna, u smislu da sadrži sve zakonom propisane delove, i ukoliko je potrebno sadrži i opšte akte o kolektivnom žigu i žigu garancije, nadležni organ ispituje da li su ispunjeni zakonom propisani uslovi za priznanje žiga, u smislu da li neki znak može ili ne može da se zaštiti žigom. Uslovi za priznanje žiga moraju da budu ispunjeni u trenutku upisa žiga u Registar žigova.

Ovde su moguća dva slučaja:

  1. U slučaju da nadležni organ utvrdi da prijava ne ispunjava uslove za priznanje žiga, pisanim putem će obavestiti podnosioca prijave o razlozima zbog kojih se žig ne može priznati i daće mu rok od 30 dana da se izjasni o tim razlozima. Ukoliko podnosilac prijave ne postupi po zahtevu nadležnog organa u ostavljenom roku, ili postupi ali nadležni organ i pored toga smatra da se žig ne može priznati u celosti ili za pojedine robe, odnosno usluge, rešenjem će odbiti prijavu za priznanje žiga u celosti ili za pojedine robe, odnosno usluge.
  2. U slučaju da prijava ispunjava uslove za priznanje žiga, nadležni organ će zaključkom pozvati podnosioca prijave da plati propisanu taksu za prvih 10 godina zaštite, kao i troškove objave žiga i da dostavi dokaze o izvršenim uplatama. Ukoliko podnosilac prijave u ostavljenom roku ne dostavi dokaze o izvršenim uplatama, smatraće se da je odustao od prijave, a nadležni organ će doneti zaključak o obustavi postupka protiv kojeg se može izjaviti žalba.

Upis u Registar žigova

Kad podnosilac prijave dostavi dokaze o izvršenim uplatama, nadležni organ priznato pravo s propisanim podacima upisuje u Registar žigova, a nosiocu prava izdaje ispravu o žigu. Priznato pravo se objavljuje u službenom glasilu nadležnog organa.

Obim prava

Nosilac žiga ima isključivo pravo da znak zaštićen žigom koristi za obeležavanje robe, odnosno usluga na koje se taj znak odnosi, kao i da drugim licima zabrani da neovlašćeno koriste:

  • znak koji je istovetan sa njegovim ranije zaštićenim znakom u odnosu na robe, odnosno usluge koje su istovetne robi, odnosno uslugama za koje je taj žig registrovan;
  • znak koji je istovetan njegovom ranije zaštićenom znaku za sličnu vrstu robe, odnosno usluga ili sličan njegovom ranije zaštićenom znaku za istovetnu ili sličnu vrstu robe, odnosno usluga, ako postoji verovatnoća da zbog te istovetnosti, odnosno sličnosti nastane zabuna u relevantnom delu javnosti, koja obuhvata i verovatnoću dovođenja u vezu tog znaka sa njegovim ranije zaštićenim znakom. U tom smislu, nosilac žiga ima pravo da zabrani i sledeće:
  • stavljanje zaštićenog znaka na robu, njeno pakovanje ili sredstva za obeležavanje robe (etikete, nalepnice, zatvarači za flaše i sl.);
  • nuđenje robe, njeno stavljanje u promet ili njeno skladištenje u te svrhe, ili obavljanje usluga pod zaštićenim znakom;
  • uvoz ili izvoz robe pod zaštićenim znakom;
  • korišćenje zaštićenog znaka u poslovnoj dokumentaciji ili u reklami.

Ograničenje prava

Nosilac žiga ne može da zabrani drugom licu da pod istim ili sličnim znakom stavlja u promet svoju robu, odnosno usluge, ako taj znak predstavlja njegovo poslovno ime ili naziv koji je na savestan način stečen pre priznatog datuma prvenstva žiga.

Nosilac žiga ne može da zabrani drugom licu da u skladu sa dobrim poslovnim običajima koristi u privrednom prometu:

  • svoje ime ili adresu;
  • naznačenje vrste, kvaliteta, količine, namene, vrednosti, geografskog porekla, vremena proizvodnje ili drugog svojstva robe, odnosno usluga;
  • žigom zaštićeni znak, kad je njegovo korišćenje neophodno radi naznačenja namene robe, odnosno usluge, posebno kad je reč o rezervnim delovima ili priboru.

Dakle, poslovno ime firme ne mora nužno korespondirati sa žigom koji se štiti.

Nosilac čuvenog žiga ima pravo da drugim licima zabrani da bez njegove pisane saglasnosti koriste u prometu isti ili sličan znak za obeležavanje robe, odnosno usluga koje nisu slične onima za koje je žig registrovan, ako bi se neovlašćenim korišćenjem takvog znaka nelojalno ostvarivala korist iz stečene reputacije čuvenog žiga ili bi se štetilo njegovom distinktivnom karakteru, odnosno reputaciji.

Sticanje i trajanje žiga

Žig se stiče upisom u Registar žigova, a važi od datuma podnošenja prijave. Žig traje deset godina, računajući od datuma podnošenja prijave, s tim što se njegovo važenje, uz podnošenje zahteva i plaćanje odgovarajuće propisane takse, može produžavati neograničen broj puta. Nosilac žiga dužan je da žig koristi.

Razdvajanje žiga

Žig koji je registrovan za više vrsta roba, odnosno usluga, može se na zahtev nosioca žiga u svako doba razdvojiti na dve ili više registracija tako što će se razdvojiti spisak roba, odnosno usluga. Izdvojeni žig zadržava sva prava iz prvobitne registracije. Izdvojeni žig, odnosno izdvojeni žigovi upisuju se u Registar žigova, a nosiocu prava izdaje se isprava o žigu.

Promene u prijavi, odnosno registraciji žiga

Navedene promene u prijavi, odnosno registraciji žiga ne odnose se na kolektivni i žig garancije, ali se primenjuju na individualni žig.

Prenos prava

Žig može biti prenet na drugo lice (ili više lica) za sve ili samo za neke robe, odnosno usluge, i to kao posledica ugovora o prenosu prava, statusne promene nosioca žiga, odnosno podnosioca prijave, sudske ili administrativne odluke.

Licenca

Nosilac žiga, odnosno podnosilac prijave može ugovorom o licenci ustupiti pravo korišćenja žiga za sve ili samo za neke robe, odnosno usluge.

Zaloga

Žig može biti predmet zaloge i to na osnovu ugovora o zalozi, odluke suda i drugog državnog, i to za sve ili samo za neke robe ili usluge.

Prestanak prava

Žig prestaje istekom roka od 10 godina za koji je plaćena propisana taksa, ako se njegovo važenje ne produži. Žig može prestati i pre isteka tog roka u sledećim slučajevima:

  • ako se nosilac žiga odrekne svog prava;
  • na osnovu sudske odluke, odnosno odluke nadležnog organa;
  • ako je prestalo pravno lice, odnosno ako je umrlo fizičko lice koje je nosilac prava;

Ako je u Registru žigova upisano određeno pravo u korist trećeg lica nosilac žiga se ne može odreći žiga bez pisane saglasnosti lica na čije ime je upisano to pravo.

Oglašavanje žiga ništavim

Žig se može oglasiti ništavnim, u celini ili samo za neke robe, odnosno usluge, ako se utvrdi da u vreme njegovog registrovanja nisu bili ispunjeni uslovi za priznanje žiga. Kolektivni žig i žig garancije mogu se oglasiti ništavnim i ako se utvrdi da opšti akt o kolektivnom žigu i opšti akt o žigu garancije ne ispunjavaju uslove, odnosno nisu u skladu sa javnim poretkom ili prihvaćenim moralnim principima.

Žig se može oglasiti ništavnim za sve vreme trajanja zaštite, i to na predlog zainteresovanog lica ili na predlog javnog tužioca, s tim što je uz predlog potrebno podneti i dokaze. Posle sprovedenog postupka po predlogu za oglašavanje žiga ništavnim, nadležni organ će doneti rešenje o oglašavanju žiga ništavnim, u celini ili samo za neke robe, odnosno usluge, ili rešenje o odbijanju predloga.

Posebni slučajevi prestanka žiga

  1. Nadležni organ može, na zahtev zainteresovanog lica doneti rešenje o prestanku žiga u celini ili samo za neke robe, odnosno usluge, ako nosilac žiga ili lice koje je on ovlastio, bez opravdanog razloga nije ozbiljno koristilo na domaćem tržištu žig za obeležavanje robe, odnosno usluga na koje se taj žig odnosi, u neprekidnom vremenskom periodu od pet godina, računajući od dana registrovanja žiga, odnosno od dana kad je žig poslednji put korišćen;
  2. Ukoliko je znak zaštićen žigom, zbog činjenja ili nečinjenja nosioca žiga ili njegovog pravnog sledbenika postao generičan naziv robe, odnosno usluge za koju je registrovan;
  3. Ukoliko znak zaštićen žigom, zbog načina na koji ga nosilac žiga ili njegov pravni sledbenik koristi, može u prometu da izazove zabunu o geografskom poreklu, vrsti, kvalitetu ili drugim svojstvima robe, odnosno usluge;
  4. Ukoliko je znak zaštićen žigom postao protivan javnom poretku ili prihvaćenim moralnim principima.

Postupak zaštite

Pravna zaštita žigova ostvaruje se u upravnom postupku koji vodi organ državne uprave nadležan za poslove intelektualne svojine, a protiv čijih odluka se može izjaviti žalba Vladi. Protiv odluke Vlade o žalbi može se pokrenuti upravni spor.

Nadležni organ vodi Registar prijava za priznanje žiga i Registar žigova. Ovi registri su javne knjige i zainteresovana lica mogu da ih dobiju na uvid. Spise priznatih žigova, stranke i treća lica mogu da razgledaju na pisani ili usmeni zahtev, u prisustvu službenog lica. Na pisani zahtev zainteresovanih lica i uz plaćanje propisane takse, nadležni organ izdaje kopije dokumenata i odgovarajuće potvrde i uverenja o činjenicama o kojima vodi službenu evidenciju.

Građanskopravna zaštita

Povredom prava smatra se svako neovlašćeno korišćenje zaštićenog znaka od strane bilo kog učesnika u prometu, podražavanje zaštićenog, odnosno prijavljenog znaka i dodavanje znaku reči „tip“, „način“, „po postupku“ i slično.

Pravo na tužbu zbog povrede prava

Pravo da podnese tužbu zbog povrede prava ima: nosilac žiga, podnosilac prijave, sticalac licence, korisnik kolektivnog žiga uz saglasnost nosioca kolektivnog žiga i korisnik žiga garancije uz saglasnost nosioca žiga garancije , i to u roku od tri godine od dana kada je tužilac saznao za povredu i učinioca, a najdocnije u roku od pet godina od dana kad je povreda prvi put učinjena.

U slučaju povrede prava, tužbom može da se zahteva:

  • utvrđenje povrede prava;
  • prestanak povrede prava;
  • oduzimanje, isključenje iz prometa, uništenje ili preinačenje, bez naknade, predmeta kojima je izvršena povreda prava;
  • oduzimanje, isključenje iz prometa, uništenje ili preinačenje, bez naknade, alata i opreme uz pomoć kojih su proizvedeni predmeti kojima je izvršena povreda prava, ako je to neophodno za zaštitu prava;
  • naknadu štete nastale povredom prava i opravdanih troškova postupka;
  • objavljivanje presude o trošku tuženog;
  • davanje podataka o trećim licima koja su učestvovala u povredi prava.

Ukoliko je povreda učinjena namerno ili krajnjom nepažnjom, tužilac može od tuženog, umesto naknade štete nastale povredom prava i opravdanih troškova postupka, zahtevati naknadu do trostrukog iznosa uobičajene licence naknade koju bi primio za korišćenje prava.

Privremena mera se može odrediti od strane suda, na predlog lica koje učini verovatnim da je njegovo pravo povređeno ili da će biti povređeno, i to mera oduzimanja ili isključenja iz prometa predmeta kojima se vrši povreda, sredstava za proizvodnju tih predmeta, odnosno meru zabrane nastavljanja započetih radnji kojima se vrši ili bi se mogla izvršiti povreda. U slučaju da postoji opasnost od nastanka nenadoknadive štete na strani nosioca prava, sud može da odredi privremenu meru bez prethodnog saslušanja protivne stranke.

Tužba za osporavanje žiga

Ukoliko je prijava podneta protivno načelu savesnosti i poštenja ili je znak registrovan na osnovu takve prijave, odnosno na osnovu prijave kojom je povređena zakonska ili ugovorna obaveza, lice čiji je pravni interes time povređen može tužbom tražiti da ga sud oglasi za podnosioca prijave, odnosno nosioca prava.

Fizičko ili pravno lice koje u prometu koristi znak za obeležavanje robe, odnosno usluga, a za koji je drugo lice podnelo prijavu ili ga registrovalo na svoje ime za obeležavanje iste ili slične robe odnosno usluga, može tužbom tražiti da ga sud oglasi za podnosioca prijave, odnosno nosioca žiga ako dokaže da je taj znak bio opštepoznat u smislu člana 6bis Pariske konvencije o zaštiti industrijske svojine, za obeležavanje njegove robe, odnosno usluga pre nego što je tuženi podneo prijavu, ili registrovao žig.

Ako tuženi dokaže da je isti ili sličan znak koristio u prometu za obeležavanje iste ili slične robe, odnosno usluga isto koliko i tužilac ili duže od njega, sud će odbiti tužbeni zahtev. Tužba se ne može podneti po isteku roka od pet godina od dana upisa žiga u Registar žigova.

Ako se sudskom odlukom usvoji tužbeni zahtev, po pravnosnažnosti presude sud će presudu dostaviti nadležnom organu, koji će u odgovarajući registar upisati tužioca kao podnosioca prijave, odnosno kao nosioca žiga. Pravo koje je treće lice pribavilo od ranijeg podnosioca prijave, odnosno nosioca žiga, prestaje danom upisa novog podnosioca prijave, odnosno nosioca žiga u odgovarajući registar nadležnog organa.

Poslednja izmena dana 17. januara 2016. u 17:54


Selena Marković

Selena Marković je rođena u Beogradu 1988. godine. Završila je gimnaziju “Hiljadu trista kaplara” u Ljigu i Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu. U privrednom društvu Ptiček d.o.o. Beograd radi od početka 2015. godine. Angažovana je na izradi svih ugovora u…… Saznaj više »